با معرفی جامع تجهیزات آزمایشگاهی پزشکی، کاربردها، و ملاحظات مهم در انتخاب و استفاده از آنها، همراه شما هستیم.

این اطلاعات بر پایه جدیدترین داده‌های موجود تا سال 2025 گردآوری شده است.

 تجهیزات پایه و ضروری آزمایشگاه پزشکی:

این تجهیزات هسته اصلی هر آزمایشگاه پزشکی را تشکیل می‌دهند و برای انجام ابتدایی‌ترین تا پیشرفته‌ترین آزمایشات ضروری هستند.

میکروسکوپ (Microscope):

برای مشاهده و بررسی نمونه‌های بیولوژیکی مانند سلول‌ها، بافت‌ها و میکروارگانیسم‌ها که با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند، استفاده می‌شود.

میکروسکوپ‌های نوری و الکترونی از انواع رایج آن هستند.

سانتریفیوژ (Centrifuge):

برای جدا کردن اجزای مختلف یک نمونه (مانند پلاسما از سلول‌های خونی) بر اساس چگالی، با استفاده از حرکت چرخشی با سرعت بالا به کار می‌رود.

این دستگاه در انواع مختلفی از جمله ساده و یخچالدار وجود دارد.

اتوکلاو (Autoclave):

از این دستگاه برای استریل کردن لوازم و محیط‌های کشت با استفاده از بخار آب تحت فشار و دمای بالا (معمولاً ۱۲۱ درجه سانتی‌گراد و ۱۵ psi) استفاده می‌شود تا کلیه اشکال حیات میکروبی از بین بروند.

انکوباتور (Incubator):

محفظه‌ای است که شرایط کنترل‌شده دما، رطوبت و گاز (مانند CO₂) را برای رشد نمونه‌های بیولوژیکی مانند سلول‌ها یا میکروارگانیسم‌ها فراهم می‌کند.

سمپلر (میکروپیپت) (Micropipette):

برای برداشت و انتقال دقیق حجم‌های بسیار کم مایعات (معمولاً میکرولیتر) در آزمایشات مولکولی و بیوشیمیایی استفاده می‌شود.

دقت بالا از ویژگی‌های ضروری آن است.

تجهیزات تخصصی تشخیصی و تحلیلی:

این دسته از دستگاه‌ها برای انجام آزمایشات تخصصی‌تر در زمینه‌های هماتولوژی، بیوشیمیایی، ایمنی‌شناسی و مولکولی به کار می‌روند.

آنالایزرهای هماتولوژی (Hematology Analyzer):

این دستگاه‌ها به صورت خودکار تعداد سلول‌های خونی (گلبول‌های قرمز، سفید و پلاکت‌ها)، اندازه و حجم آن‌ها را اندازه‌گیری کرده و در تشخیص بیماری‌هایی مانند کم‌خونی یا لوسمی نقش حیاتی دارند.

 آنالایزرهای بیوشیمیایی (Clinical Chemistry Analyzer):

برای سنجش غلظت مواد مختلف در نمونه‌های بیولوژیک (مانند خون و ادرار) مانند قند، اوره، الکترولیت‌ها، آنزیم‌ها و هورمون‌ها استفاده می‌شوند.

تکنیک‌های رایج شامل فتومتری و الکترودهای یون‌انتخابی است.

دستگاه PCR و Real-Time PCR:

برای تکثیر و شناسایی مقادیر بسیار کم DNA یا RNA به کار می‌روند.

کاربردهای گسترده‌ای در تشخیص بیماری‌های عفونی (مانند COVID-19)، تست‌های ژنتیکی و تحقیقاتی دارند.

دستگاه الکتروفورز (Gel Electrophoresis System):

برای جداسازی مولکول‌های باردار مانند DNA، RNA یا پروتئین‌ها بر اساس اندازه و بار در یک میدان الکتریکی استفاده می‌شود.

اسپکتوفوتومتر (Spectrophotometer):

با اندازه‌گیری جذب یا تابش نور توسط یک ماده، برای سنجش غلظت مواد در محلول‌ها (مانند اسیدهای نوکلئیک یا پروتئین‌ها) به کار می‌رود.

ظروف، لوازم مصرفی و سایر ملزومات:

علاوه بر دستگاه‌های بزرگ، لوازم مصرفی و ظروف نیز نقش غیرقابل انکاری در آزمایشگاه دارند.

ظروف شیشه‌ای (شیشه آلات آزمایشگاهی):

شامل بشر، ارلن مایر، فلاسک حجمی و لوله آزمایش می‌شوند. این ظروف به دلیل بی‌اثر بودن و شفافیت برای نگهداری، مخلوط کردن و انجام واکنش‌ها روی مواد شیمیایی و بیولوژیک استفاده می‌شوند.

 لوازم مصرفی (Consumables):

شامل مواردی مانند دستکش، نوک پیپت (Tip)، پلیت‌های کشت سلول، لوله‌های جمع‌آوری نمونه (مانند لوله‌های خلاء) و میکروپلیت‌ها (برای تست‌هایی مانند الایزا) می‌شوند که به صورت یکبارمصرف هستند.

سیفتی باکس (Sharps Containers): ظروف ایمنی برای دفع وسایل تیز و برنده استفاده‌شده مانند سرسوزن‌ها و لانست‌ها.

ترازوی آزمایشگاهی (Laboratory Balance):

برای توزین دقیق مواد با حساسیت بالا (حتی تا میلی‌گرم) استفاده می‌شود.

انواع تحلیلی (آنالیتیکال) از دقیق‌ترین آن‌ها هستند .

ملاحظات انتخاب، خرید و نگهداری تجهیزات آزمایشگاهی:

انتخاب و استفاده صحیح از تجهیزات برای کارایی و طول عمر آن‌ها حیاتی است.

1. نیازسنجی و بودجه (Needs Assessment & Budget):

پیش از خرید، نوع آزمایشات، حجم کاری (Throughput) و بودجه را دقیقاً مشخص کنید.

هزینه راه‌اندازی یک آزمایشگاه پزشکی می‌تواند از ۲۰۰٬۰۰۰ دلار برای مقیاس کوچک تا بیش از ۲ میلیون دلار برای labs مجهز متغیر باشد.

2. دقت و calibration: تجهیزاتی مانند سمپلرها و آنالایزرها باید به طور منظم کالیبره شوند تا از دقت نتایج اطمینان حاصل شود.

3. امنیت و ایمنی (Safety):

رعایت پروتکل‌های ایمنی مانند استفاده از هود (Laminar Flow Hood) برای کار با عوامل بیماری‌زا، گلاو باکس و تجهیزات حفاظت فردی (PPE) ضروری است.

4. گزینه‌های خرید (Acquisition Options):
خرید نو: اطمینان از تکنولوژی روز و گارانتی، اما با هزینه بالاتر.

خرید دست دوم: مقرون‌به‌صرفه‌تر، اما ممکن است با محدودیت در گارانتی و خدمات همراه باشد.

لیزینگ (Leasing): مناسب برای دستگاه‌های بسیار پیشرفته با تکنولوژی در حال تغییر، که پرداخت را به اقساط تبدیل می‌کند و اغلب شامل سرویس و نگهداری نیز می‌شود.

برندهای معتبر:

انتخاب از بین برندهای شناخته‌شده جهانی (مانند Abbott, Beckman Coulter, Siemens, Microlit, Leica) می‌تواند ضمانتی برای کیفیت و پشتیبانی باشد .

جمع‌بندی تجهیزات آزمایشگاهی:

تجهیزات آزمایشگاهی پزشکی، از ساده تا پیچیده، backbone ارائه خدمات تشخیصی و تحقیقات پزشکی هستند.

آشنایی با عملکرد، کاربرد و نحوه انتخاب صحیح این تجهیزات از میکروسکوپ و سانتریفیوژ پایه گرفته تا آنالایزرهای پیشرفته هماتولوژی و مولکولی برای مدیران، متخصصان و دانشجویان این حوزه ضروری است.

سرمایه‌گذاری هوشمندانه، توجه به دقت و کالیبراسیون، و رعایت اصول ایمنی، کلید موفقیت و دستیابی به نتایج قابل اعتماد در هر آزمایشگاه پزشکی است.

امیدواریم این راهنمای جامع برای شما مفید واقع شده باشد.

در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر درباره هر یک از تجهیزات، می‌توانید با مشاوران ما در دلسالند با شماره های زیر تماس حاصل فرمایید:

021-26302650

09358623608