تجهیزات جراحی و اتاق عمل

تجهیزات بخش جراحی-تجهیزات اتاق عمل

تجهیزات بخش جراحی و اتاق عمل نقش حیاتی در موفقیت عمل‌های جراحی و بهبود بیماران دارند.

در ادامه به معرفی و دسته‌بندی این تجهیزات می‌پردازیم.

تجهیزات بخش جراحی و اتاق عمل:

اتاق عمل (OR) یکی از حساس ترین بخش‌های بیمارستان است که عمل جراحی در آن انجام می‌شود.

تجهیزات بخش جراحی و اتاق عمل به دو دسته کلی تجهیزات پزشکی و غیر پزشکی تقسیم می‌شوند.

این تجهیزات باید از بالاترین کیفیت برخوردار باشند تا کوچکترین خطایی که ممکن است جان بیمار را به خطر بیندازد، اتفاق نیفتد.

انتخاب نوع وسایل مورد نیاز به نوع بیمارستان، نوع عمل‌های جراحی و بودجه مرکز درمانی بستگی دارد.

تجهیزات تخصصی اتاق عمل:

1. دستگاه بیهوشی (Anesthesia Machine)

این دستگاه که به دستگاه بویل نیز معروف است، برای القا و حفظ بیهوشی بیمار طی عمل جراحی استفاده می‌شود.

عملکرد: ترکیب دقیق گازهای طبی (مانند اکسیژن) با گازهای بیهوشی و تحویل آن به بیمار در ایمن‌ترین حالت.

این دستگاه معمولاً از نوع جریان پیوسته است و بخش‌های اصلی آن شامل سیستم انتقال گاز، مانیتور، ونتیلاتور و مدار تنفسی بیهوشی است.

2. دستگاه ونتیلاتور (Ventilator)

برای کمک به تنفس بیمار در حین عمل که تحت تأثیر داروهای بیهوشی قرار دارد استفاده می‌شود.

با تنظیم ورود اکسیژن به ریه و خروج دی‌اکسید کربن، عوارض جانبی ریوی پس از عمل را کاهش می‌دهد.

انواع مختلفی دارد: فشار مثبت (برای باز کردن راه هوایی) و فشار منفی (ایجاد مکش در قفسه سینه).

3. چراغ سیالیتیک (Surgical Lights)

نورپردازی دقیق و بدون سایه را فراهم می‌کند که برای دقت جراح حیاتی است.

نور تولید شده شبیه به نور روز است، دمای محیط را افزایش نمی‌دهد (نور سرد) و در نوع سقفی، پرتابل و پیشانی موجود است.

برخی مدل‌ها مجهز به صفحه نمایش جراحی هستند تا کادر درمان بتوانند آناتومی بیمار و روند عمل را به وضوح مشاهده کنند.

4. الکتروکوتر (Electrocautery) و الکتروشوک (Defibrillator)

الکتروکوتر (Electrosurgery Unit): برای برش بافت و همزمان انعقاد خون (کوآگولاسیون) و جلوگیری از خونریزی استفاده می‌شود.

الکتروشوک (Defibrillator): برای بازیابی ریتم طبیعی قلب در موارد ایست قلبی یا فیبریلاسیون بطنی به کار می‌رود.

این دستگاه می‌تواند ثابت یا پرتابل باشد.

5. دستگاه ساکشن (Suction Device)

برای مکش مایعات بدن (خون، ترشحات)، گازها و دود ناشی از الکتروکوتر در حین عمل استفاده می‌شود.

به جراح دید بهتری از میدان عمل می‌دهد.

در ابعاد کوچک‌تر در دندانپزشکی نیز کاربرد دارد.

6. پمپ انفوزیون (Infusion Pump)

· برای تزریق دقیق داروها و مایعات به بدن بیمار با سرعت و حجم کاملاً کنترل شده استفاده می‌شود.

انواع مختلف دارد:

پمپ سرنگ (برای حجم‌های کم) و پمپ سرم (برای حجم‌های بیشتر).

7. مانیتور علائم حیاتی (Patient Monitor)

برای پایش مداوم علائم حیاتی بیمار در حین عمل استفاده می‌شود.

پارامترهایی مانند فشار خون، نرخ ضربان قلب، سطح اکسیژن خون (پالس اکسیمتری)، دمای بدن و نوار قلب (ECG) را نمایش می‌دهد.

می‌تواند به صورت ثابت (کنار تخت) یا پرتابل باشد.

8. تورنیکت (Tourniquet) یا رگ‌بند

وسیله‌ای است که به دور اندام بسته می‌شود تا با ایجاد فشار، جریان خون سرخرگی و سیاهرگی را به طور موقت متوقف یا کاهش دهد.

باعث کاهش خونریزی در حین عمل می‌شود و میدان عمل را برای جراح خشک نگه می‌دارد.

به ویژه در جراحی‌های ارتوپدی و فوریت‌های پزشکی پرکاربرد است.

انواع دیجیتالی آن نیز برای کنترل دقیق فشار وجود دارد.

ابزارهای دستی و مصرفی جراحی

ابزارهای جراحی متنوعی وجود دارند که جراح را در انجام عمل یاری می‌کنند.

این ابزارها اغلب در مجموعه‌هایی به نام ست جراحی (مثلاً ست جراحی عمومی، ست ارتوپدی، ست چشم) گردآوری می‌شوند.

تیغ جراحی (Scalpel): برای ایجاد برش اولیه.

معروفترین نوع آن تیغ بیستوری با شماره‌های مختلف است (مثلاً شماره ۱۰ برای برش‌های بزرگ، شماره ۱۱ برای برش‌های دقیق و شماره ۱۵ برای جراحی‌های ظریف مثل چشم).

قیچی جراحی (Surgical Scissors):

انواع مختلفی دارد مانند قیچی میو (برای برش بافت فاسیا)، قیچی بانداژ و قیچی نخ.

پنس (Forceps):

برای گرفتن، نگه داشتن یا دستکاری بافت‌ها.

انواع مختلفی مانند پنس بافت، پنس هموستات (برای بندآوردن خونریزی) و پنس بخیه وجود دارد.

رترکتور (Retractor):

برای کنار زدن بافت‌ها و اعضا و نمایان کردن میدان عمل جراحی.

انواعی مانند رترکتور فارابوف، رترکتور دیور و رترکتور فیناچیتو.

کلمپ (Clamp):

برای مسدود کردن موقت عروق خونی یا لوله‌ها.

مانند کلمپ فورستر، کلمپ بابکوک و کلمپ آلیس.

سوندها و درین‌ها: مانند سوند فولی، سوند نازوگاستریک (NG Tube).

مواد مصرفی تجهیزات بخش جراحی:

شامل نخ بخیه (جذبی و غیرجذبی)، گاز استریل (برای پانسمان و جذب خون)، دستکش استریل (لاتکس، وینیل)، گان جراحی و سرنگ و سوزن.

تجهیزات استریلیزاسیون و ضدعفونی بخش جراحی

حفظ استریلیتی در اتاق عمل مهم است.

اتوکلاو (Autoclave):

دستگاهی است که با استفاده از بخار آب تحت فشار و دمای بالا (روش گرم) یا پلاسما (روش سرد) تمامی میکروب‌ها، باکتری‌ها و ویروس‌ها را روی ابزارها و لوازم از بین می‌برد.

مواد ضدعفونی کننده سطوح:

مانند پرفورم، جرمی ساید اچ، ترالین و اپیمکس برای ضدعفونی کردن سطوح و تجهیزات قبل و بعد از عمل استفاده می‌شوند.

فرآیند واشینگ (Washing):

تمیز کردن روزانه و دقیق اتاق عمل (حداقل ۳ بار در روز) که از سطوح بالا (چراغ‌ها) شروع شده و تمام سطوح، دیوارها، کف و تجهیزات را شامل می‌شود.

تجهیزات عمومی و پشتیبانی اتاق عمل

تخت جراحی (Operating Table): تخت‌های بسیار متنوعی با قابلیت‌های مختلف.

می‌توانند به صورت الکتریکی یا مکانیکی باشند و قابلیت تغییر پوزیشن (مثلاً ترندلنبرگ، معکوس، نشسته) را برای تطبیق با انواع عمل‌ها دارند.

ترالی‌های بیمارستانی (Hospital Trollays):

برای حمل و سازماندهی ابزارها و مواد.

انواع مختلفی شامل ترالی احیا، ترالی بیهوشی، ترالی پانسمان و ترالی ابزار جراحی.

کنسول سقفی و دیواری:

برای نصب و سازماندهی دستگاه‌هایی مانند مانیتور، پمپ انفوزیون، ساکشن و سیستم‌های گاز پزشکی، که باعث بهینه‌سازی فضا و دسترسی آسان می‌شود.

کابینت‌ها و کمدهای استیل:

برای نگهداری ایمن و مرتب ابزارها و داروها.

جنس استنلس استیل 304 به دلیل قابلیت استریل شدن عالی انتخاب می‌شود.

سینک اسکراب (Scrub Sink): مخصوص شستشو و ضدعفونی دقیق دست‌ها توسط کادر جراحی قبل از پوشیدن گان استریل.

سایر بخش های وابسته به جراحی و تجهیزات اتاق عمل

یک بخش جراحی کامل تنها محدود به اتاق عمل نمی‌شود و شامل بخش‌های دیگری نیز هست:

اتاق آمادگی (Induction Room):

محلی که بیمار در آنجا برای بیهوشی اولیه آماده می‌شود.

تجهیزات: تخت، مانیتور علائم حیاتی، دستگاه بیهوشی، ساکشن پرتابل.

اتاق ریکاوری (Recovery Room):

محلی که بیمار پس از اتمام عمل تا به هوش آمدن کامل در آن تحت مراقبت قرار می‌گیرد.

تجهیزات: تخت ریکاوری، مانیتور علائم حیاتی، دستگاه اکسیژن، ساکشن، پمپ انفوزیون.

اتاق استریلیزاسیون مرکزی (CSSD):

واحد استریل کردن تمام تجهیزات و لوازم جراحی. تجهیزات: اتوکلاو، ابزارشوی و اولتراسونیک.

اتاق عمل سرپایی (Minor Procedure Room):

برای انجام اعمال کوچک‌تر که نیاز به بیهوشی عمومی ندارند (مانند بخیه زدن، پانسمان، گچ گیری). تجهیزات نسبت به OR اصلی ساده‌تر است.

نکات کلیدی در انتخاب و نگهداری تجهیزات بخش جراحی و اتاق عمل

کیفیت و استاندارد تجهیزات بخش جراحی : با توجه به حساسیت بالا، استفاده از تجهیزات با کیفیت و دارای استانداردهای معتبر بین‌المللی (مانند ISO, CE) ضروری است.

کالیبراسیون و نگهداری دوره‌ای تجهیزات اتاق عمل: تجهیزاتی مانند دستگاه بیهوشی، الکتروشوک و مانیتورها باید به صورت دوره‌ای سرویس و کالیبره شوند تا از عملکرد دقیق آنها اطمینان حاصل شود.

آموزش پرسنل اتاق عمل: استفاده صحیح از این تجهیزات پیچیده نیازمند آموزش مستمر و تخصصی پرستاران و تکنسین‌های اتاق عمل است.

کنترل عفونت در تجهیزات بخش جراحی: رعایت پروتکل‌های استریلیزاسیون و استفاده از مواد ضدعفونی کننده مناسب برای جلوگیری از عفونت‌های بیمارستانی حیاتی است.

نتیجه گیری تجهیزات بخش جراحی و اتاق عمل 

تجهیزات بخش جراحی و اتاق عمل طیف وسیعی از دستگاه‌های پیچیده (مانند دستگاه بیهوشی و ونتیلاتور) تا ابزارهای دقیق دستی (مانند پنس و قیچی جراحی) و مواد مصرفی را شامل می‌شوند.

این تجهیزات در کنار کادر مجرب پزشکی، ستون فقرات موفقیت یک عمل جراحی ایمن و مؤثر هستند.

سرمایه‌گذاری در تهیه، نگهداری و به روزرسانی این تجهیزات و آموزش پرسنل، در ارتقای کیفیت خدمات درمانی و نجات جان بیماران بسیار موثر است.

برای اطلاعات دقیق‌تر درباره مشخصات فنی، برندهای معتبر و نحوه خرید یا استعلام قیمت هر یک از این تجهیزات، می‌توانید با مشاوران ما در دلسالند با شماره های زیر تماس حاصل نمایید:

021-26-30-26-50

0935-862-3608