چراغ جراحی سیالیتیک اتاق عمل تک قمر و دو قمر

چراغ جراحی سیالیتیک

چراغ جراحی سیالیتیک یکی از حیاتی‌ترین تجهیزات هر اتاق عمل است که کیفیت روشنایی آن به طور مستقیم بر دقت جراح، ایمنی بیمار و نتیجه عمل تأثیر می‌گذارد.

در ادامه، به طور کامل با چیستی، انواع، فناوری‌ها و استانداردهای این دستگاه آشنا می‌شویم.

چراغ سیالیتیک چیست و چرا حیاتی است؟

این چراغ که با نام‌های چراغ جراحی یا چراغ سیالیتیک نیز شناخته می‌شود، وظیفه تأمین روشنایی دقیق، یکنواخت و بدون سایه در میدان عمل جراحی را بر عهده دارد.

واژه “سیالیتیک” (Scialytic) از ریشه یونانی به معنای “پراکنده‌کننده سایه” گرفته شده است که به مهم‌ترین ویژگی آن اشاره دارد.

تاریخچه این چراغ‌ها از لامپ‌های ساده رشته ای در اوایل قرن بیستم آغاز و امروزه به فناوری پیشرفته LED رسیده است.

ویژگی‌های اصلی و حیاتی یک چراغ جراحی سیالیتیک استاندارد عبارتند از:

نور بدون سایه (Shadowless): طراحی ویژه آن باعث می‌شود حتی زمانی که سر یا دست جراح در مسیر نور قرار می‌گیرد، سایه محسوسی روی میدان عمل ایجاد نشود.

این امر از طریق تابش نور از زوایای متعدد و استفاده از رفلکتورهای چندضلعی حاصل می‌شود.

نور سرد (Cold Light):

چراغ باید نور مرئی را منتشر کند، اما گرمای تابشی (اشعه مادون قرمز) را به حداقل برساند.

این موضوع از خشک شدن بافت‌های حساس بیمار و خستگی تیم جراحی در عمل‌های طولانی جلوگیری می‌کند.

تشخیص دقیق رنگ (High CRI):

شاخص نمود رنگ (CRI) در این چراغ‌ها باید بالا (معمولاً بالای ۹۰ و در مدل‌های پیشرفته بالای ۹۵) باشد تا رنگ بافت‌ها، به ویژه رنگ قرمز خون، به طور طبیعی و بدون اعوجاج دیده شود.

عمق نفوذ نور (Depth of Illumination):

نور باید توانایی نفوذ به حفره‌های عمیق بدن (مانند در عمل‌های شکمی یا لگنی) را داشته باشد تا جراح بتواند کف میدان عمل را به وضوح ببیند.

این عمق در چراغ‌های استاندارد می‌تواند به ۱۲۰۰ میلی‌متر (۱.۲ متر) یا بیشتر برسد.

قابلیت تنظیم و ارگونومی:

چراغ باید به راحتی و با استفاده از دسته‌های استریل توسط جراح، در هر زاویه و ارتفاعی قرار گیرد و پس از تنظیم، موقعیت خود را به طور ثابت حفظ کند.

انواع چراغ‌ سیالیتیک :

چراغ‌های سیالیتیک را می‌توان از چند جنبه متفاوت دسته‌بندی کرد:

1. بر اساس نحوه نصب و تحرک:

چراغ سیالیتیک سقفی ثابت:

رایج‌ترین نوع در اتاق‌های عمل اصلی بیمارستان‌هاست.

این چراغ‌ها به یک نقطه ثابت روی سقف یا ریل سقفی نصب می‌شوند و توسط بازوهای مفصلی و فنری قابل تنظیم هستند.

آنها فضای کف اتاق را اشغال نمی‌کنند و بسیار پایدارند.

چراغ سیالیتیک پرتابل (چرخدار):

این مدل‌ها بر روی یک پایه چرخدار قرار دارند و قابلیت جابجایی آسان بین اتاق‌های مختلف را فراهم می‌کنند.

گزینه‌ای ایده‌آل برای کلینیک‌های کوچک، بخش‌های اورژانس، زایمان و دندانپزشکی هستند.

2. بر اساس تعداد قمرهای نوری:

تعداد”قمر” یا هد نوری یک چراغ، بر میدان روشنایی و قابلیت حذف سایه تأثیر مستقیم دارد.

تک قمره: معمولاً برای عمل‌های کوچک یا به عنوان نور کمکی استفاده می‌شود.

دو قمره: متداول‌ترین نوع، تعادل خوبی بین هزینه و عملکرد ارائه می‌دهد.

سه قمره و بیشتر:

برای عمل‌های بزرگ و حساس مانند جراحی‌های قلب و مغز که نیاز به میدان عمل وسیع و کاملاً یکنواخت دارند، استفاده می‌شوند.

3. بر اساس فناوری منبع نور:

چراغ‌های هالوژن:

نسل قدیمی‌تر چراغ‌ها که نور خوبی تولید می‌کردند، اما معایب عمده‌ای مانند عمر کوتاه لامپ (۱۰۰۰-۳۰۰۰ ساعت)، مصرف برق بالا و تولید گرمای زیاد داشتند.

چراغ‌های LED:

استاندارد فعلی و برتر بازار هستند.

دیودهای نوری (LED) مزایای قابل توجهی دارند که در بخش بعدی به طور کامل مقایسه شده‌اند.

مقایسه فناوری LED در مقابل هالوژن

امروزه بیش از ۹۰٪ بازار به چراغ‌های LED تعلق دارد.

در زیر مقایسه‌ای از مهم‌ترین تفاوت‌های این دو فناوری آورده شده است:

عمر لامپ

· LED: بسیار طولانی (۵۰,۰۰۰ تا ۸۰,۰۰۰ ساعت)

· هالوژن: کوتاه (۱,۰۰۰ تا ۳,۰۰۰ ساعت)

مصرف انرژی

LED: پایین (کاهش ۷۰-۸۰٪ی مصرف)

هالوژن: بسیار بالا

تولید گرما

LED: بسیار کم (نور واقعاً سرد)

هالوژن:

گرمای شدید (خشک شدن بافت)

کیفیت نور (CRI)

LED: عالی (معمولاً ≥ ۹۵)

هالوژن: خوب (حدود ۸۵-۹۰)

هزینه نگهداری

LED: بسیار پایین (تعویض نادر)

هالوژن: بالا (نیاز به تعویض مداوم)

 استانداردهای فنی و پارامترهای کلیدی

هنگام انتخاب یا ارزیابی یک چراغ سیالیتیک، توجه به اعداد و استانداردهای فنی ضروری است:

شدت نور (Lux):

میزان روشنایی در مرکز میدان عمل است. حداقل استاندارد قابل قبول حدود ۴۰,۰۰۰ لوکس است، اما در مدل‌های پیشرفته این عدد به ۱۰۰,۰۰۰ تا ۱۶۰,۰۰۰ لوکس می‌رسد تا جزئیات ریز کاملاً آشکار شود.

دمای رنگ (کلوین – K):

بیانگر “سفیدی” نور است.

برای شبیه‌سازی نور روز و تشخیص دقیق، محدوده ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کلوین ایده‌آل در نظر گرفته می‌شود.

شاخص نمود رنگ (CRI):

همانطور که گفته شد، این عدد باید بیشتر از ۹۰ و ترجیحاً نزدیک به ۱۰۰ باشد تا رنگ‌ها طبیعی نمایش داده شوند.

مدیریت حرارتی:

گرمای تابشی باید کمتر از ۵۰۰ میلی‌وات بر متر مربع بر لوکس باشد تا از آسیب به بافت جلوگیری کند.

نکات ایمنی، نگهداری و استفاده چراغ سیالیتیک

رعایت نکات زیر برای ایمنی و طول عمر دستگاه حیاتی است:

عدم تماس مستقیم دست:

هرگز بدون دستکش استریل با سطح لنز یا قمر چراغ تماس نگیرید.

اثر انگشت حاوی سدیم است که در تماس با حرارت باقیمانده می‌تواند با مواد لامپ (در انواع قدیمی) واکنش داده و باعث ترک، لکه و کاهش عمر دستگاه شود.

استریلیزاسیون:

فقط از دسته‌های قابل جدا شدن که برای استریل در اتوکلاو طراحی شده‌اند، استفاده کنید.

خود قمر چراغ را نباید در مایعات غوطه‌ور کرد.

بررسی دوره ای چراغ سیالیتیک:

اطمینان از سلامت همه LEDها، عملکرد سیستم خنک‌کننده (فن‌ها) و روان بودن حرکات بازوها باید به طور منظم کنترل شود.

پشتیبان نور:

در صورت قطعی برق، چراغ باید دارای منبع نور پشتیبان (باتری) باشد تا عمل بدون خطر ادامه یابد.

جمع‌بندی و انتخاب نهایی چراغ سیالیتیک

چراغ جراحی سیالیتیک دیگر یک وسیله روشنایی ساده نیست، بلکه یک ابزار دقیق مهندسی پزشکی است.

انتخاب بین مدل سقفی یا پرتابل به زیرساخت اتاق عمل بستگی دارد.

امروزه فناوری LED به دلیل نور سرد برتر، عمر طولانی و صرفه‌جویی در انرژی، به انتخاب قطعی و استاندارد تبدیل شده است.

برندهای معتبری مانند دراگر (Dräger)، مکت (MAQUET)، و ترامپف (TRUMPF) از پیشگامان این عرصه هستند.

با این حال، مهم‌تر از برند، توجه به پارامترهای فنی (مثل لوکس و CRI)، گارانتی معتبر و خدمات پس از فروش قابل اطمینان است.